بهعنوان سازمانی متعهد به حقوق بشر، صلح، همزیستی و پیشرفت اجتماعی، بر این باوریم که سخن گفتن شفاف، مسئولانه و صادقانه درباره جهانی که در آن زندگی میکنیم، امری ضروری است.
سال ۲۰۲۵ در شرایطی رقم خورد که تبعیض فزاینده، اطلاعات نادرست و سوءاستفادههای سیاسی، جوامع مسلمان را در سراسر جهان هدف قرار داده بود. با این حال، علیرغم این فشارها، جامعه مدنی مسلمانان همچنان به مسیر خود ادامه داد — با نوآوری، مشارکت فعال و بهبود جهان به شیوههایی ملموس و معنادار.
این واقعیت شایسته بهرسمیت شناسی است
در طول سال ۲۰۲۵، مسلمانان در قارههای مختلف، مشارکتهای قابل توجهی در حوزههای علم، فناوری، آموزش، پایداری زيست محیطی، بهداشت و نوآوریهای بشردوستانه داشتند. این دستاوردها نه با انگیزههای سیاسی یا منازعات ایدئولوژیک، بلکه بر پایه تعهد به دانش، خدمت عمومی و مسئولیت اخلاقی شکل گرفتند. این واقعیت ساده را آشکار میسازند که هرگاه مسلمانان امکان مشارکت آزادانه در جامعه — بهویژه در نظامهای دموکراتیک، شایستهسالار و باز — را داشته باشند، همانند سایر جوامع، نقشی سازنده و مثبت ایفا میکنند.
در آزمایشگاهها، دانشگاهها و مراکز پژوهشی، دانشمندان و نوآوران مسلمان نقشهای پیشرو در گسترش دانش بشری ایفا کردند. پیشرفتهایی در حوزههای شیمی، علوم زیستپزشکی، هوش مصنوعی، انرژیهای تجدیدپذیر و علم مواد، حاصل همکاری پژوهشگران مسلمان در فراتر از مرزها بود. این نوآوریها به مسائل واقعی جهان پاسخ دادند: انرژی پاک، پیشگیری از بیماریها، شهرهای پایدار، حفاظت از محیط زیست و کاربردهای اخلاقی فناوریهای نوظهور. چنین دستاوردهایی بیانگر تعهد به رفاه انسانی است، نه سلطه یا طرد.
بهویژه زنان مسلمان در سال ۲۰۲۵ به بازتعریف روایتهای رایج ادامه دادند. در حوزههایی چون ژنومیک، پژوهشهای سرطان، نانوفناوری، زیستشناسی محاسباتی و نوآوریهای پزشکی، زنان مسلمان با دستاوردهای خود در سطح جهانی مطرح شدند. فعالیتهای آنان کلیشههای دیرینه را به چالش کشیده و واقعیتی اساسی را برجسته میسازد: پیشرفت حقوق و آموزش زنان در جوامع مسلمان نهتنها ممکن است، بلکه بهطور فعال در حال وقوع است — آن هم اغلب در برابر موانع اجتماعی و سیاسی گسترده.
جوانان مسلمان نیز با برتری علمی و نوآوری خود متمایز شدند. از رقابتهای بینالمللی علمی تا پژوهشهای پیشرفته در حوزه هوش مصنوعی و مهندسی، نسل جوان مسلمان کنجکاوی فکری، انضباط علمی و تمایل به ساخت راهحلها بهجای تعمیق شکافها را به نمایش گذاشت. این دستاوردها سرمایهگذاری در آیندهاند — نهفقط برای جوامع مسلمان، بلکه برای کل بشریت.
به همان اندازه، مشارکتها محدود به دانشگاهها و آزمایشگاهها نبود. مهندسان، توسعهدهندگان، آموزگاران، متخصصان بهداشت و کنشگران بشردوست مسلمان، دانش و فناوری را برای بهبود زندگی روزمره بهکار گرفتند. سامانههای هوش مصنوعی برای گسترش دسترسی به آموزش توسعه یافت. راهکارهای زیرساختی پایدار برای مقابله با چالشهای زیستمحیطی در شهرهای پرتراکم طراحی شد. نوآوریهای حوزه سلامت بر پیشگیری، پزشکی اخلاقمحور و درمانهای در دسترس تمرکز داشتند. این تلاشها بازتابدهنده اخلاق مدنی عمیقی است که بر خدمت، مسئولیتپذیری و شفقت استوار است.
در عین حال، پرداختن به تحریف مداومی که همچنان به تغذیه روایتهای ضد مسلمانان دامن میزند، ضروری است. خشونت افراطگرایانه — بدون هیچ استثنایی — نماینده اسلام، جوامع مسلمان یا ارزشهای مدنی مسلمانان نیست. شواهد تاریخی و مستند نشان میدهد که گروههای افراطی در مناطق مختلف، اغلب توسط بازیگران دولتی برای پیشبرد منافع ژئوپلیتیکی ایجاد، هدایت، تأمین مالی یا مورد سوءاستفاده قرار گرفتهاند. این گروهها نه در بستر آزادی و پاسخگویی، بلکه در شرایط جنگ، اشغال، فساد و مداخله سیاسی رشد یافتهاند.
سوءاستفاده از دین برای توجیه خشونت، نه مختص اسلام است و نه بازتابدهنده اکثریت مسلمانان. هرگاه جوامع مسلمان بدون بیثباتسازی سیاسی یا مداخلات خارجی، امکان رقابت آزادانه در آموزش، نوآوری و اقتصاد را داشته باشند، حاصل آن پرورش پزشکان، دانشمندان، معلمان، کارآفرینان، مهندسان و صلحسازان خواهد بود — نه افراطگرایان.
درسهای سال ۲۰۲۵ روشن است: سرکوب، بیثباتی میآفریند؛ شمولگرایی، مشارکت را تقویت میکند. تبعیض، جوامع را تضعیف میسازد، در حالیکه همکاری، آنها را توانمند میکند.
با ورود به سال ۲۰۲۶، مجتبی اخوند، مدیر سازمان ضد خشونت «مسلمان آزاد (Freemuslim)»، بر این باور است که جامعه جهانی در برابر یک انتخاب قرار دارد. این سال جدید میتواند نقطه عطفی بهسوی همکاری بهجای تقابل، و بهسوی جوامع فراگیر بهجای ترسِ排کننده باشد. فناوری — بهویژه هوش مصنوعی — فرصتهایی بیسابقه برای گسترش آموزش، توانمندسازی زنان، حمایت از کودکان، پشتیبانی از گروههای بهحاشیهراندهشده و پر کردن شکافهای ناشی از نابرابری فراهم میآورد. هنگامی که این فناوری با هدایت اخلاقی بهکار گرفته شود، میتواند ابزاری برای صلح باشد، نه کنترل؛ برای توانمندسازی، نه نظارت.
ما خواستار آن هستیم که سال ۲۰۲۶، سال مسئولیت مشترک باشد — سالی که در آن جامعه مدنی از تلاطمهای سیاسی مصون بماند، حقوق بشر جهانشمول و نه گزینشی باشد، و همکاری جایگزین شکافهای ساختگی شود. ما از حقوق زنان، حقوق کودکان، حقوق مردان و کرامت همه انسانها دفاع میکنیم — نه بهعنوان مطالباتی رقیب، بلکه بهعنوان مسئولیتهایی بههمپیوسته.
داستان مسلمانان در سال ۲۰۲۵، داستان تهدید نیست؛ داستان مشارکت است. نه روایت انزوا، بلکه تعامل. نه پسرفت، بلکه پیشرفت.
بهرسمیتشناختن این واقعیت، اقدامی خیرخواهانه نیست — بلکه اقدامی صادقانه است. و صداقت، بنیانی است که بر آن میتوان صلح، همزیستی و آیندهای عادلانهتر را بنا نهاد
