سازمان جهانی عدم خشونت (مسلمان آزاد) به مناسبت روز بینالمللی برادری انسانی، همصدا با جامعه جهانی بر اصل کرامت مشترک انسانی و وحدت فراگیر بشر تأکید میورزد. این روز یادآور آن است که بشریت، علیرغم تنوعهای فرهنگی، قومی و دینی، از منشأیی واحد برخاسته و در قبال یکدیگر مسئولیتی مشترک دارد؛ مسئولیتی که ایجاب میکند از مرزهای مصنوعی و تمایزات تحمیلی فراتر رویم. در همین راستا، این سازمان به اصل جاودان قرآنی استناد میکند که میفرماید:
﴿یَا أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن ذَكَرٍ وَأُنثَىٰ وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا﴾
مفهوم «تعارف» در این آیه، صرفاً به معنای آشنایی سطحی یا مواجههای گذرا نیست، بلکه چارچوبی اخلاقی و تمدنی را ترسیم میکند که بر ایجاد پیوندهای محبت، بهرسمیتشناختن متقابل حقوق و پذیرش مسئولیتهای مشترک استوار است. این اصل والا بهروشنی در عهدنامه تاریخی امیرالمؤمنین امام علی بن ابیطالب (علیهالسلام) به مالک اشتر متجلی شده است؛ آنجا که قاعدهای بنیادین برای همزیستی و حکمرانی عادلانه بنا مینهد و میفرماید: «مردم دو دستهاند: یا برادر دینی تو هستند، یا همانند تو در آفرینش.»
با وجود وضوح و عمق این ارزشها، واقعیت کنونی در بسیاری از کشورهای عربی نشاندهنده فاصلهای نگرانکننده میان این اصول انسانی و عملکردهای جاری است. جنگها و منازعات خونین در سوریه، غزه، سودان، یمن و دیگر نقاط منطقه، ضربهای جدی بر پیکره برادری انسانی وارد ساختهاند؛ جایی که کرامت «نظیر در خلقت» زیر چرخهای ویرانگر خشونت و جنگ پایمال میشود. این درگیریها نهتنها زیرساختهای مادی، بلکه بنیانهای اخلاقی جوامع را نیز متلاشی کرده و فرآیند انسانزدایی از دیگری را عادیسازی میکنند.
افزون بر این، تداوم گفتمانهای排کننده و تحریکات فرقهای، انسجام اجتماعی را بیش از پیش تضعیف کرده است. چنین گفتمانهایی در تضاد آشکار با آموزه قرآنی قرار دارند که تنوع را زمینهای برای شناخت متقابل و همزیستی مسالمتآمیز میداند، نه ابزاری برای حذف، سلطه یا نزاع. ترویج نفرت و طرد اجتماعی، اعتماد عمومی را فرسوده و چرخههای پایدار خشونت و بیثباتی را بازتولید میکند.
همچنین، گسترش فقر و بحرانهای ناشی از آوارگی و پناهجویی در جهان عرب، نشاندهنده اختلالی ساختاری در فهم مفهوم برادری انسانی است. بیتوجهی به حقوق آوارگان، پناهندگان و اقشار محروم، بهروشنی بیانگر افول حس مسئولیت اخلاقی و اجتماعی است؛ حال آنکه برادری واقعی مستلزم همبستگی، عدالت اجتماعی و برابری در کرامت انسانی است، بهویژه نسبت به آسیبپذیرترین اقشار جامعه.
در پرتو این واقعیتها، سازمان جهانی عدم خشونت (مسلمان آزاد) از دولتهای عربی، نهادهای دینی و کنشگران جامعه مدنی میخواهد اصل «نظیر در خلقت» را بهعنوان چارچوبی عملی و الزامآور در سیاستگذاریها و روابط اجتماعی به رسمیت بشناسند. هرگونه گفتار یا رفتاری که کرامت انسانی را بر اساس نژاد، مذهب یا هویت تضعیف کند، باید بهصراحت محکوم و جرمانگاری شود. این سازمان همچنین بر ضرورت پایاندادن فوری به منطق سلاح و خشونت تأکید میکند و یادآور میشود که تحقق برادری انسانی تنها از مسیر گفتوگو، آشتی و التزام واقعی به همزیستی مسالمتآمیز ممکن است.
سازمان در ادامه، بر ضرورت اصلاح بنیادین نظامهای آموزشی تأکید میورزد. گنجاندن آیه شریفه «و جعلناکم شعوباً و قبائل لتعارفوا» در برنامههای درسی، بهعنوان اصلی محوری، نقشی اساسی در پرورش نسلی نوین ایفا میکند؛ نسلی که با رویکردی باز، مسئولانه و جهانی، توانایی تعامل سازنده با جهان پیرامون خود را داشته باشد. آموزش، مؤثرترین ابزار برای زدودن تعصبات موروثی و نهادینهسازی فرهنگ صلح و همزیستی است.
در پایان، سازمان جهانی عدم خشونت (مسلمان آزاد) تأکید میکند که برادری انسانی ما را به همبستگی اخلاقی و عملی با مظلومان جهان فرامیخواند. در این میان، رنج مستمر ملت فلسطین که همچنان قربانی اشکال گوناگون بیعدالتی و مجازات جمعی است، مسئولیتی مضاعف بر دوش وجدان جهانی مینهد و مستلزم موضعگیری انسانی، یکپارچه و قاطع در سطح بینالمللی است.
این سازمان در جمعبندی نهایی خود خاطرنشان میسازد که جهان عرب تنها با بازگشت صادقانه به این ارزشهای اصیل انسانی میتواند سلامت اخلاقی و ثبات پایدار خود را بازیابد؛ ارزشهایی که در آن انسان، بهخاطر انسانبودنش، مورد تکریم قرار میگیرد و عدالت و برابری میان «برادر» و «نظیر» حاکم میشود.
